Mapa Balearów, XVII w.

Austriackie słowo roku 2019: IBIZA

Podziel się

Jury pod przewodnictwem prof. dra Rudolfa Muhra wybrało Austriackie słowo roku 2019 (Das Österreichische Wort des Jahres). Została nim nazwa jednej z wysp Balearów — Ibiza. Zarówno to, jak i trzecie na tegorocznej liście słowo, Strachmatt (‘Strachmat; gra słów od nazwiska Strache i mat szachowy’), związane są z aferą, w której efekcie ustąpił ze stanowiska  austriacki wicekanclerz, Heinz-Christian Strache. Afera ta znalazła też odbicie w kolejnym wyrazie z kandydującej dziesiątki, Oligarchennichte, ‘kuzynka oligarchy’; tak przedstawiała się (fałszywie) obywatelka Rosji, której wicekanclerz gotów był udzielić wsparcia w deklarowanych olbrzymich inwestycjach w Austrii w zamian za pomoc w nadchodzącej kampanii wyborczej. Do życia politycznego odnoszą się też określenia Bundeskanzlerin ‘dosł. kanclerka; szefowa rządu’ i Kurzkanzler — będące kolejną grą słów złożenie nazwiska kanclerza Sebastiana Kurza, które jest homonimiczne z przymiotnikiem oznaczającym ‘krótki’, i nazwy sprawowanego przez niego urzędu (Kanzler, ‘kanclerz’). Pierwsze z nich podkreśla, że pierwszy raz w historii Republika Austriacka ma na czele rządu kobietę, drugie — ironicznie nawiązuje do bardzo krótkiego czasu sprawowania urzędu przez byłego już kanclerza Kurza.
Na miejscu drugim znalazł się wyraz Teigtascherlrazzia ‘pierogowe przeszukania’ — wyraz określający akcję wiedeńskiej policji, w wyniku której odkryto ulokowane w prywatnych mieszkaniach nielegalne fabryki azjatyckich pierożków. Nowością jest tu oczywiście nie sam fakt prowadzenia takich akcji przez policję, ale jej dotychczas mało typowy obiekt.

W dziesiątce kandydatur znalazły się też kwestie klimatyczne: Flugscham (‘wstyd z powodu latania samolotem’) i Klimakatastrophe ‘katastrofa klimatyczna’ oraz dwa wyrazy znów związane z wydarzeniami politycznymi, czyli Schredderafäre ‘afera niszczarkowa’ (zlecenie zniszczenia twardych dysków w urzędzie kanclerskim przez pracownika z partii rządzącej) oraz Oberspesenritter ‘dosł. (nad)rycerz wydatków’; Spensenritter to ostentacyjny fundator na koszt firmy, osoba, która okazuje swoją hojność, choć rzeczywisty kosz ponosi firma; tego określenia użył jeden z uczestników dyskusji telewizyjnej w stosunku do swojego adwersarza, zarzucając mu wieloletnie życie na koszt partii.

W Austrii wybierane jest też Młodzieżowe słowo roku, w 2019 r. został nim czasownik brexiten ‘brexitować’. Na nie-słowo (nm. Unwort) zostało wybrane wyrażenie bsoffene Gschicht, ‘historia po pijaku’ którym Christian Strache tłumaczył się z wydarzeń na Ibizie.

Informacja z http://www.oedeutsch.at/OEWORT/wort-des-jahres/2019/