Articles by Magdalena Derwojedowa

Belgijskie słowo roku 2017: fake news

W Belgii słowo roku wybierane jest przez czytelników popularnego francuskojęzycznego dziennika „Le Soir” i — podobnie jak w Szwecji i Norwegii, gdzie listy są tworzone przez akademików — jest wskazaniem najważniejszego nowego słowa mijającego roku. Słowem takim w 2017 roku okazał się anglicyzm fake news, wybrany na słowo roku przez American Dialect Society i Collinsa, a notowany właściwie we wszystkich zestawieniach. W głosowaniu czytelnicy oprócz fake news wybrali demokraturę i inkluzywne pisanie. [...]

jak co roku w połowie stycznia Orkiestra

Orkiestry – jak pokazują połączenia w NKJP — najczęściej są dęte; mogą też być wielkie, symfoniczne, kameralne, wojskowe, młodzieżowe, miejskie, strażackie (a także Ochotniczej Straży Pożarnej), reprezentacyjne, górnicze, rozrywkowe i filharmoniczne. Jednak znacznie częściej niż w tych połączeniach orkiestra gra jako Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Corocznie w połowie stycznia, a także w kolejnych tygodniach wśród słów o najwyższej kluczowości pojawia się rzeczownik„ orkiestra” w tym samym kontekście — nazwy własnej Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. WOŚP, a z nim orkiestra trafia też regularnie do rocznych zestawień wyrazów o najwyższej kluczowości — ale jak wszystkie nazwy własne nie jest przez nas uwzględniane w plebiscytach. Jako nawracający rzeczownik orkiestra cyklicznie pomijamy też w plebiscytach. Dziś jednak poświęcamy mu komentarz. [...]

Wyniki plebiscytu „Słowo roku 2017”: rezydent, smog, puszcza

Słowem roku 2017 w plebiscycie internatutów został wyraz rezydent (słowo października; 25% oddanych głosów). Za nim uplasowały się wyrazy smog (słowo stycznia; 18%) i puszcza (słowo czerwca; 12,5%). W dziesiątce najczęściej wybieranych słów znalazły się jeszcze: sąd (słowo lipca; 11%), gimnazjum (słowo kwietnia; 8%), reforma (słowo września; 8%), drzewo (słowo lutego; 3%), nawałnica (2%), powietrze (słowo stycznia; 1,7%). [...]

Komentarz na gorąco: sygnalista

Sygnalista nie jest denuncjatorem, choć też ujawnia, nie jest też konfidentem — bo choć informuje i ujawnia, to nie dla zysku (zwykle bowiem traci) ani chęci przypodobania się władzy (bo tej zwykle sprawia kłopot). Najbliżej mu do demaskatora. [...]

Słowo listopada: asesor

Wyraz asesor (dawniej też assessor) pochodzi z łaciny — dosłownie jest to ‘ktoś siedzący obok’ — i oznacza osobę, która zdała egzamin i wykonuje obowiązki zawodowe, ale nie ma jeszcze nominacji sędziowskiej, prokuratorskiej, notarialnej lub komorniczej. W dawnej Polsce asesorzy towarzyszyli sędziemu lub marszałkowi sejmiku, byli też jego doradcami. [...]

Słowo października: rezydent

Najczęstsze słowa października można podzielić na trzy grupy. Pierwsza to najczęstsze w tym miesiącu słowo „rezydent”, „lekarz”, „głodówka (protest głodowy)”, „głodować” — słowa związane z protestem młodych lekarzy. Druga grupa to wyrazy wiążące się z wydarzeniami na Półwyspie Iberyjskim, a więc nazwa własna Katalonia, „autonomia” i „niepodległość” (wyraz ten opisaliśmy w listopadzie 2015 r.). Trzecia ma związek z Warszawą i komisją powołaną w sprawie reprywatyzacji, są to wyrazy „weryfikacja” i „reprywatyzacja” (słowo września 2016 r.). Szerzej omawiamy zdecydowanie najczęstszy wyraz października 2017 r. — „rezydent”, skrótowo – wyraz „głodówka”. [...]

Słowo sierpnia: poszkodowany

Wśród słów najczęstszych w sierpniu, obok nawałnicy, czyli bardzo silnej burzy (która pojawiała się już w naszych notowaniach), reparacji i cyklicznie nawracającego w sierpniu powstania, jest też związany z klęskami żywiołowymi wyraz poszkodowany. Poświęcimy mu komentarz w tym miesiącu. [...]

Słowo maja: majówka

Tegoroczny maj okazał się miesiącem chyba zbyt wielu wydarzeń – żadne z nich nie zdominowało bowiem słownictwa na tyle, by kluczowością związanych z nim słów przeskoczyć nawracające wyrazy, takie jak majówka czy matura. Omówimy pierwszy z nich. [...]