Kategoria: 2020

  • Radom powstańcom górnoślązkim. kwesta, cegiełka, 1919, https://polona.pl/item/radom-powstancom-gornoslazkim,ODkzMTM2MTg/0/

    Słowa sierpnia: SOLIDARNOŚĆ i LGBT

    W tekstach sierpnia po raz pierwszy wyrazy związane z panującą pandemią nie stanowiły czołówki listy słów o najwyższej kluczowości, na której odnotowaliśmy poza nazwami własnymi: przymiotnik białoruski, rzeczowniki zakażenie, solidarność i eksplozja oraz skrótowiec LGBT (słowo roku 2019 internautów), wyrażenie tęczowa flaga. Ponieważ zapożyczony skrótowiec LGBT był już przez nas komentowany, szerzej omówimy rzeczownik solidarność, którego pojawienie wiąże się z 40 rocznicą podpisania w Gdańsku porozumień między strajkującymi robotnikami a rządem i powstaniem NSZZ „Solidarność”.

  • Figurka siedzącej osoby z terakoty, kultura środkowego Nigru, XIII w.

    Słowa czerwca: RASIZM

    W czerwcu 2020 r. żyliśmy głównie wyborami i pandemią, dlatego słowa najbardziej kluczowe w prasie należały do tych kręgów tematycznych. Oprócz nazwisk kandydatów częste były słowa: prezydent, tura, wybory, frekwencja, podpis (na liście poparcia), głosować, a z drugiej strony pandemia, COVID, zakazić, ognisko. Ważnym powracającym zagadnieniem była dyskryminacja o podłożu rasowym. Inaczej niż zwykle, w tym roku to w czerwcu kluczowe były słowa egzamin i matura. Komentarz poświęcony jest wyrazowi RASIZM.

  • Kreskowanie na sejmiku w Proszowicach 1689, Wikimedia Commons CC BY-SA

    Słowa czerwca: GŁOSOWAĆ

    W czerwcu 2020 r. żyliśmy głównie wyborami i pandemią, dlatego słowa najbardziej kluczowe w prasie należały do tych kręgów tematycznych. Oprócz nazwisk kandydatów częste były słowa: prezydent, tura, wybory, frekwencja, podpis (na liście poparcia), głosować, a z drugiej strony pandemia, COVID, zakazić, ognisko. Ważnym powracającym zagadnieniem była dyskryminacja o podłożu rasowym. Inaczej niż zwykle, w tym roku to w czerwcu kluczowe były słowa egzamin i matura. Komentarze poświęcony jest wyrazom GŁOSOWAĆ i ZAGŁOSOWAĆ.

  • Strona chorwackiego Słownika koronawirusa

    Chorwacki „Słownik koronawirusa”

    Instytut Języka Chorwackiego i Językoznawstwa przyjrzał się słowom zwiąnym z koronawirusem. Owocem prac chorwackich językoznawców jest „Słownik koronawirusa”, który jest dostępny na stronie http://jezik.hr/koronavirus/[note]Institut za hrvatski jezik i jezikoslovlje, Pojmovnik koronavirusa dostupan na stranici jezik.hr/koronavirus,  (dostęp 15.06.2020).[/note]. Jak można przeczytać na stronie instytucji, prace nad zbieraniem materiału leksykalnego trwały od połowy marca. Już po miesiącu liczba określeń wzrosła ponad dwukrotnie, co zachęciło Chorwatów do opublikowania zbioru.

  • S. Kamocki, Roztopy, pocz. XX w. Muzeum Cyfrowe dMuseion, Muzeum Narodowe w Warszawie http://cyfrowe.mnw.art.pl/Content/41230/mp496.jpg

    Słowa maja: ODMRAŻANIE i OBOSTRZANIE

    Słowa o najwyższej kluczowości w maju to pandemia, epidemia (słowo stycznia), zakażenie, koronawirus, COVID-19, odmrażać, obostrzenie, zdrowie i otworzyć (parki, sklepy, hotele, kawiarnie itd.). Po raz pierwszy — i prawodopodobnie na długo po raz ostatni — nie ma cyklicznie powracających w tym czasie wyrazów majówka (słowo maja 2017 r.) i matura. Wyrazami, które omówimy, są obostrzanie, które następowało od wprowadzenia blokady do Wielkiejnocy, oraz odmrażanie, z którym mamy do czynienia teraz.

  • słowa kwarantanny we Francji

    Słowa czasów kwarantanny we Francji

    Kiedy kalendarz i zegar tracą swoje pierwotne znaczenie w czasie pandemii, jak konstatuje „Le Monde”, pozostają słowa. Ujmowanie w słowa wszystkiego, co nas otacza, to swoista psychoterapia społeczna pozwalająca uporządkować i „oswoić” rzeczywistość, choćby trudną. Język czasów COVID-19, paradoksalnie mimo koniecznej izolacji, dzięki zaawansowanym technikom komunikacji zdalnej rozwija się dynamicznie. Do łask wracają słowa zapomniane, pojawiają się zapożyczenia i kalki, gdyż obecna pandemia to problem całej ludzkości i powstają niezliczone ilości zbitek wyrazowych (mots-valises) stanowiących kreatywne formacje właściwie dowolnych słów z tymi dwoma podstawowymi: corona i COVID.

  • Konferencja „Słowa-klucze”

    VI konferencja „Słowa-klucze“

    W dniach 23-24 października odbędzie się VI konferencja Słowa-klucze”. Zapraszamy do składnia streszczeń wystąpień do 23 sierpnia. Więcej >> VI konferencja „Słowa-klucze” 23-24 października 2020 r.   Więcej:V konferencja „Słowa klucze” by Admin 1 października 2018 Zapraszamy do składania zgłoszeń...

  • Przepustka zdrowotna (fede di sanità), umożliwiająca swobodne przemieszczanie się jej posiadacza w czasie zarazy, Europeana/Welcome Collection, domena publiczna, https://www.europeana.eu/portal/record/9200579/jnfu4a3a.html. Wellcome Collection - https://wellcomecollection.org/works/jnfu4a3a. CC BY - http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

    Słowo marca: kwarantanna

    Najczęstszym słowem marca jest koronawirus, czyli potoczna nazwa wirusa SARS-CoV-2, nieobecnego dotąd u ludzi, wywołującego chorobę określaną jako COVID-19, mającą w pewnej liczbie przypadków ciężki przebieg, prowadzący nawet do śmierci.  Wyraz wirus opisywaliśmy już w sierpniu 2014 r., gdy rozprzestrzeniał się wirus eboli. Na drugim miejscu znalazło się słowo epidemia, które opisywaliśmy w styczniu, kiedy obecna pandemia rozpoczynała się w Chinach. Kolejne wyrazy też związane są z chorobą, która ogarnęła cały glob: zakazić, zakażenie, kwarantanna, przypadek zachorowania, zdrowie, pandemia, potwierdzić zakażenie. Wyrazem, który w tym miesiącu omówimy jest kwarantanna. Kilka słów poświęcimy też złożeniom z członem korona i covid, które pojawiły się na określenie różnych zjawisk i zachowań związanych z samym wirusem i powodowaną przez niego chorobą.

  • Korona Amona, 664-30 p.n.e., Metropolitan Museum of Art, https://collectionapi.metmuseum.org/api/collection/v1/iiif/552047/1216692/main-image, domena publiczna

    Korona (nie tylko wirusa)

    Nazwa wirusa, który nas zaatakował, a właściwie całej grupy wirusów, nawiązuje do wyglądu i korony okalającej osłonkę. Nazwa ta jest używana od dawna. Koronawirusy wywoływały m.in. epidemię SARS w roku 2003. To zapożyczenie w języku medycznym, niedawno nieznane szerszemu...

  • W. Wojtkiewicz, Podmuchy wiosny

    słowo lutego: WIATR

    Wśród słów o najwyższej kluczowości w lutym na pierwsze miejsce wysuwają się wyrazy związane z falą zachorowań spowodowanych przez wirusa SARS-CoV-2, a więc wirus (słowo sierpnia 2014), epidemia (słowo stycznia tego roku), koronawirus i zaraza. W czołówce znalazł się też rzeczownik wiatr — tegoroczna zima jest bowiem wyjątkowo wietrzna, a huraganowe wiatry wyrządziły w wielu krajach szkody. Komentarz w tym miesiący poświęcimy właśnie wiatrowi, a także huraganowi, orkanowi, wichurze i dwóm rodzajom wietrzenia.