Archiwum kategorii: na świecie

Słowo roku 2021 w Szwajcarii: iel (zaimek neutratywny), Impfdurchbruch ‘zakażenie przełamujące’, certificato ‘certyfikat’, respect ‘szacunek’

Podziel się

O szwajcarskich słowach roku 2021 pisze Agnieszka Dryjańska:

Znane są już szwajcarskie słowa roku 2021 i mniej uważny obserwator mógłby rzec, że po raz kolejny zwyciężyła problematyka pandemiczna, chociaż wydawałoby się, że język powinien wykazywać większą odporność na koronawirusa. W niemieckojęzycznej Szwajcarii zostało wybrane słowo Impfdurchbruch ‘zakażenie przełamujące’ (barierę ochronną szczepionki) odnoszące się do niepełnej skuteczności szczepionek przeciw ciągle pojawiającym się nowym wariantom SARS-CoV – variants, koniecznie w liczbie mnogiej – taki też jest numer 3 na podium francuskojęzycznych laureatów. Włoska społeczność, także skoncentrowana na pandemii, wybrała certificato oznaczające oczywiście certyfikaty szczepienia przeciw Covid-19. Problematyka społeczna pobrzmiewa w retoromańskim respect, akcentującym potrzebę budowania szacunku pomiędzy społecznościami zaszczepionych i niezaszczepionych, oraz we francuskim précarité, ujmującym niepewność zatrudnienia generowaną przez trudne warunki sanitarne­.

Jednakże nieoczekiwanie zwycięzcą okazuje się iel zajmujący dumne pierwsze miejsce na podium we francuskojęzycznej Szwajcarii. Zaimek powstały z żeńskiego zaimka elle i męskiego il określa osoby nieidentyfikujące się z rodzajem żeńskim ani męskim. Od swojej hucznej premiery w słowniku le Petit Robert w listopadzie 2021, nie przestaje jednak wywoływać lawiny polemik, np. ze strony takich tuzów językoznawstwa francuskiego jak Bernard Cerquiglini. Konsultant słownika Larousse krytykuje decyzję swoich kolegów z le Robert, zwracając uwagę, że słowo to charakteryzuje się zbyt niską frekwencją, ale przede wszystkim, że jego użycie godzi w serce systemu gramatycznego języka francuskiego opartego na dwóch rodzajach. ZHAW (La Haute école zurichoise des sciences appliquées), odpowiedzialna za wybór słów roku w Szwajcarii, uzasadnia swoją decyzję, podkreślając, że wybór tego neologizmu gramatycznego konfrontuje nas z zachodzącymi zmianami społecznymi, które krystalizują się w języku, i zaprasza do debaty nad ponadczasowymi związkami życia społecznego i języka. I w tym sensie krótki zaimek iel jest prawdziwym zwycięzcą.