Katalońskie nowe słowa (neologizmy) roku: EMERGÈNCIA CLIMÀTICA ‘klimatyczny stan wyjątkowy’ i ANIMALISTA ‘działacz(ka) na rzecz praw zwierząt’

Podziel się

Nowe słowa (neologizmy) roku 2019  zostały wybrane w Katalonii. Opisał je dla nas tłumacz, Paweł Dembowski.

Ogłoszono wyniki plebiscytu na kataloński neologizm roku (katal. neologisme de l’any), organizowany corocznie wspólnie przez Obserwatorium Neologizmów na Uniwersytecie Pompeu Fabry w Barcelonie i Institut d’Estudis Catalans (Instytut Studiów Katalońskich), będący instytucją odpowiadającą za standaryzację języka katalońskiego. W głosowaniu wzięło udział 6400 osób.

W tym roku neologizmami roku ogłoszono dwa słowa, które uzyskały zbliżony wynik w plebiscycie: 21,6% głosów uzyskało emergència climàtica, czyli klimatyczny stan wyjątkowy, „potrzeba podjęcia przez władze publiczne pilnych i nadzwyczajnych działań w odpowiedzi na kryzys klimatyczny”. Określenie climate emergency to także tegoroczne słowo roku Oxford Dictionaries. 20,9% głosów otrzymało natomiast słowo animalista, czyli działacz/działaczka na rzecz praw zwierząt.

Kolejne miejsca zajmują gatunek muzyczny trap (12,3 %), vermuteria (11,6%) – wermuteria, czyli bar, w którym podaje się różne gatunki wermutu, exoplaneta (8,7%) – egzoplaneta, czyli planeta poza Układem Słonecznym i pochodzące z japońskiego słowo umami (8%), zwane piątym rodzajem smaku.

Dalej w rankingu znalazły się residu zero (5,9%) – z angielskiego zero waste, zero odpadów, do czego należy dążyć w odpowiedzi na kryzys klimatyczny i zanieczyszczenie środowiska. Czasownik xipar (4%) to po polsku czipować – tu głównie w odniesieniu do wszczepiania czipów identyfikacyjnych zwierzętom.

Ciekawym, niemającym dodtąd polskiego odpowiednika wyrazem jest pactòmetre (2,5 %), czyli paktometr, to strona, aplikacja pozwalająca na podstawie sondaży prognozować różne rodzaje możliwych koalicji, paktów powyborczych, co bywa trudne przy skomplikowanej sytuacji politycznej w Hiszpanii. Ostatnim zaś słowem ujętym w rankingu jest bicitaxi (0,6 %) – dosłownie taksówka rowerowa, czyli po prostu riksza.

Plebiscyt organizowany jest po raz szósty. W poprzednich latach katalońskimi neologizmami roku były: sororitat – siostrzeństwo (2018), cassolada – forma protestu, w której powoduje się hałas poprzez uderzanie w garnki (2017), vegà/vegana – weganin/weganka, osoba niejedząca żadnych produktów pochodzenia zwierzęcego (2016).

Komunikat Institut d’Estudis Catalans.