Korona Amona, 664-30 p.n.e., Metropolitan Museum of Art, https://collectionapi.metmuseum.org/api/collection/v1/iiif/552047/1216692/main-image, domena publiczna

Korona (nie tylko wirusa)

Podziel się

Nazwa wirusa, który nas zaatakował, a właściwie całej grupy wirusów, nawiązuje do wyglądu i korony okalającej osłonkę. Nazwa ta jest używana od dawna. Koronawirusy wywoływały m.in. epidemię SARS w roku 2003. To zapożyczenie w języku medycznym, niedawno nieznane szerszemu ogółowi, ma nietypową strukturę, ponieważ polskie złożenia powinny mieć między dwoma tematami słowotwórczymi morfem łączący –o-: koronowirus. To, co niedawno należało uznać za błąd, dziś trzeba zaakceptować, ponieważ w potocznej polszczyźnie więcej złożeń obywa się bez –o- czy innych morfemów łączących.

Z językowego punktu widzenia ciekawa jest korona, która podczas epidemii żyje własnym życiem. W języku młodzieży mamy złożenie koronaparty (pisane też rozdzielnie korona party) oraz prosty derywat koronalia. Drugi wyraz może oznaczać po prostu życie codzienne w czasie zarazy, pierwszy oznacza imprezy, które przynajmniej na początku epidemii nie były rzadkością. Absolutnie nie namawiam do łamania zasad domowej kwarantanny, zwracam tylko uwagę na kreatywność języka, który stara się oswoić jakoś smutną rzeczywistość.

Parę słów warto poświęcić koronie. Łaciński wyraz corona i grecki korone oznaczały pierwotnie świetlisty krąg (najczęściej wokół ciał niebieskich), później zaczęły nazywać nakrycie głowy monarchy. Homonimia tych dwóch znaczeń zachowała się w niewielu językach: w polszczyźnie, z której przejęły to słowo języki rosyjski, ukraiński i białoruski, i we francuskim: couronné. W innych językach królewski symbol został nazwany od świetlistej korony, ale ze zmianą fonetyczną: ang. crown, niem. Krone, czeski koruna. W większości języków koronawirus nie kojarzy się zatem wprost z koroną królów.

Marek Łaziński

Korona Amona, 664-30 p.n.e., Metropolitan Museum of Art, https://collectionapi.metmuseum.org/api/collection/v1/iiif/552047/1216692/main-image, domena publiczna
Korona Amona, 664-30 p.n.e., Metropolitan Museum of Art, https://collectionapi.metmuseum.org/api/collection/v1/iiif/552047/1216692/main-image, domena publiczna

One Reply to “Korona (nie tylko wirusa)”

Comments are closed.