Młodzieżowe Słowo Roku: ALTERNATYWKA

Podziel się

Zakończył się czwarty plebiscyt Młodzieżowe Słowo Roku Wydawnictwa Naukowego PWN. Słowem młodzieży został wyraz ALTERNATYWKA — określenie młodej kobiety, która ubiera się i wygląda „alternatywnie” (czyli odmiennie od głównego nurtu mody, często farbuje włosy na żywe kolory, ma tatuaże i piercing), stara się sprawiać wrażenie osoby depresyjnej i smutnej. Określenie to ma swój maskulinatywny, językowo znacznie dowcipniejszy, odpowiednik — alternator i jest podszyte ironią. Przynajmniej w części jest ona wynikiem wykorzystania wieloznaczności przyrostka -k-, tworzącego oprócz zdrobnień (mapka), spieszczeń (pomarańczka) i nazw żeńskich (malarka) również wyrazy nacechowane ekspresyjnie (mówka).
Alternatywny jako określenie nurtów w kulturze ma ugruntowaną tradycję: mamy alternatywny teatr, a przede wszystkim rock i związaną z nim scenę alternatywną (niezależną). Choć utrwalone w języku połączenia wskazują przede wszystkim na muzykę, to działania świadomie niepodążające za głównym nurtem (niezależne) zaznaczyły się w całej twórczości artystycznej. Muzyka alternatywna powstawała poza głównym nurtem muzyki popularnej, często w niezależnych wytwórniach. Na początku chętnie używano określenia  underground ‘podziemie’. Wiele z dokonań alternatywnych stało się kamieniami milowymi rozwoju muzyki rockowej od tego czasu, choć zakres tego, co jest alternatywne, siłą rzeczy ewoluował, co dobrze oddają słowa wybitnego przedstawiciela muzyki alternatywnej, Franka Zappy: „The mainstream comes to you, but you have to go to the underground” (Główny nurt przychodzi do ciebie, a ty musisz zejść do podziemia).
Jesieniara (drugie miesjce w plebiscycie) to miłośniczka jesieni, choć raczej z obrazka z kubkiem parującego napoju, świeczkami, fotelem, kocem i kominkiem niż wstająca o świcie niestrudzona grzybiarka w starej kurtce i kaloszach. W męskim wcieleniu jest jesieniarzem. Podobnie jak alternatywka wyraz ten jest podszyty ironią, ale — przeciwnie do niej — może stanowić określenie tożsamościowe i dotyczyć każdej grupy wiekowej. Jesieniara słowotwórczo wpisuje się w znany wzorzec potocznych, pokazujących nie zawsze lubiane cechy, ale podszytych zrozumieniem rzeczowników typu bałaganiara, farciara, flirciara, kociara, nudziara, panikara czy szczęściara i chyba nie grozi jej, że będzie już tylko pogardliwa jak meliniara, dresiara, cwaniara czy wazeliniara.
Wydaje się, że powstanie określenia jesieniara, a dopiero od niego jesieniarz wynika przede wszystkim z tego, że typowe obrazy związane ze stylem życia, modą i „chwilą dla siebie” w domowym zaciszu pokazują częściej kobiety niż mężczyzn.

Ostatnie słowo z tegorocznej pierwszej trójki to przywitanie eluwina, ale też tytuł piosenki. To bardzo wdzięczne brzmieniowo słowo, trochę postacią fonetyczną przypominające Éowinę (oryg. Éowin), waleczna księżniczkę Rohanu z trylogii Władca pierścienia J.R.R. Tolkiena.

Pełny komunikat i komentarze członków Kapituły na stronie Wydawnictwa Naukowego PWN.