obchód

Podziel się

Spośród słów ostatniego tygodnia więcej uwagi poświęcimy wyrazowi OBCHÓD.

We współczesnej polszczyźnie wyraz ten kojarzy się  z dwiema zasadniczo odmiennymi czynnościami: jedna polega na obejściu wszystkich miejsc lub osób, które z jakichś powodów poruczono naszej opiece, mamy więc obchód szpitalny czy obchód strażnika. W NKJP jest to znaczenie rzadsze. Dzieli się ono na dwa typowe konteksty — częstszy, związany z codziennym szpitalnym rytuałem: „Na salę wchodzi lekarz, a wraz z nim grupka młodych ludzi ubranych co prawda w białe fartuchy, ale na lekarzy nie wyglądających. Domyśliłem się bez trudu, że to studenci. Każda klinika bawi się w pokazywanie swoich wariatów młodym adeptom medycyny” (J. Głębski, „Kuracja”, Znak 1998); rzadszy — gdy obchodu dokonuje strażnik, dzielnicowy, pracownik ochrony, czyli obchodziciel, nierzadko z psem. Taki obchód to «patrol, rond, objażdżka, obejście nocne», jak to zgrabnie ujmuje Słownik „wileński” (http://eswil.ijp-pan.krakow.pl/index.php). Z ruchem związane jest też pierwsze znaczenie, które podaje SWil, dziś już zapomniane — «bieg, obieg, chód na około czego; krążenie jako pojęcie» (obchód ziemi około słońca), a także siódme: Paryż jest miasto w kilka mil obchodu.

W drugim, (35-krotnie) częstszym znaczeniu rzeczownik OBCHÓD występuje zwykle w formach liczby mnogiej, a towarzyszy mu dzień, święto, jubileusz, rocznica (rocznicowy), rok (jubileuszowy, naturalnie), 25-, 50- lub 100-, a także stulecie, 60-lecie, a w każdym razie nie mniej niż 10‑lecie. Mamy więc obchody dnia, święta, jubileuszu itd. Gdyby NKJP powstał 10 lat później, 60‑lecie zostałoby zapewne wyparte przez 70‑lecie, wystąpienia związane są bowiem z odradzaniem się lub powstaniem rozmaitych instytucji po wojnie.

SWil wspomina jeszcze o znaczeniach, które można by ująć łącznie jako «środki (zarobkowane lub posiadane) utrzymania» (stan i obchód bankierski znajdziemy jako objaśnienie wyrazu BANKIER/BANKIERZ również w Słowniku Lindego). Kolejne obecne jest współcześnie w wyrazie obchodzenie się (z kimś lub czymś). Od tego ostatniego pochodzi wyraz OBCHÓDKA — sztuka obchodzenia się z czymś. I choć wyraz już przebrzmiał, w sprawach dużych i małych warto pamiętać, by materiał był należycie przygotowany i obchódka z nim niechybnie zachowana.

print