Plebiscyt „Słowo roku 2018”: listopad — NADZÓR

Icons made by Freepik from www.flaticon.com is licensed by CC 3.0 BY

Wśród słów o najwyższej kluczowości w listopadzie znalazły się: (słowo listopada 2015), KNF (Komisja Nadzoru Finansowego), , odzyskanie, (słowo maja 2016), , , , .

W serwisie frazeo.pl wzrost częstości słowa nadzór wyraźnie zbiega się z wybuchem tzw. afery KNF.

Nadzór to stosunkowo nowa kalka z niemieckiego Aufsicht (‘ts.’). Wyrazy tego nie notuje SLindego, ale w przedmowie Augusta Bielowskiego do wznowienia „Słownika…” znajdujemy nie tylko ten rzeczownik, ale pochodny od niego czasownik nadzorować i rzeczownik nadzorca — w połowie wieku XIX chyba było to więc słowo w pewnym obiegu, być może jeszcze bardzo ograniczonym, bo nie notuje go Słownik „wileński”.

Nadzór został w polszczyźnie utworzony na wzór obcy, ale składniki, z których go złożono, mają poświadczenia w innych wyrazach polskich, takich jak dozór, pozór, a nawet — choć odlegle – wzór, a także spokrewnione z nimi czasowniki takie jak (s)pojrzeć, dojrzeć (‘dostrzec coś’), ujrzeć czy wejrzeć. Wszystkie one mają ps. rdzeń *zьrěti, zьŕǫ ‘patrzeć, spoglądać, widzieć’ (Boryś 2006). W dawniejszej polszczyźnie przybierał on postać typu uźrzeć, uźreć, spoźrzeć, doźrzeć, doźreć; przyrostki  u-, do-, s-  i powstałe w ten sposób czasowniki są już dziedzictwem prasłowiańskim. [pełny tekst]

print