Plebiscyt słowo roku 2018: maj – DANE i OPIEKUN

Słowami o najwyższej kluczowości w maju były w prasie: niepełnosprawni (słowo kwietnia 2018), dane i blisko z nimi związane , miasto, kopalnia, oraz pojawiające się cyklicznie o tej porze roku majówka (słowo maja 2017), juwenaliamatura.
Wyrazem, który omówimy szerzej, są dane. Kilka uwag chcielibyśmy wcześniej poświęcić rzeczownikowi opiekun, który omawiamy, ponieważ opiekunowie są wielkimi bohaterami tego protestu, ale też tysięcy dni i nocy, kiedy niestrudzenie, bez wytchnienia wspomagają swoich podopiecznych.
Na wykresie kluczowości wyrazu z serwisu frazeo.pl widać, że opiekunowie, podobnie jak niepełnosprawni, zdominowali dyskurs publiczny na ponad miesiąc.

Opiekun to wyraz, którego częstość w maju wiąże się z protestem osób niepełnosprawnych, który trwał przez cały ten miesiąc. Dziś najczęściej myślimy o opiekunach osób niezdolnych do samodzielności: mały dzieci, chorych, niepełnosprawnych. Opiekuna może jednak mieć też jakaś sprawa, dziedzina wiedzy czy sztuki. Opiekunem muz jest Apollo, opiekunką górników — św. Barbara. We wstępie do swojego „Słownika języka polskiego” S. B. Linde pisał o ks. Adamie Czartoryskim: „Najznakomitszy ten w kraju naszym opiekun nauk roztrząsnąwszy zebrane przeze mnie materyały z właściwą sobie przenikłością, udzieliwszy mi uwag i światłych rad swoich, wyznaczył natychmiast fundusz na utrzymywanie pomocnika w pisaniu, po wyjeździe zaś swoim z Wiednia, otworzył ze mną i łaskawie utrzymuje korespondencyą literacką, której dzieło moje tyle objaśnień, mianowicie co do języków oryentalnych, i dawnych zwyczajów Słowiańskich jest winno”.

Wykres częstości słowa dane z serwisu frazeo.pl pokazuje, że o danych mówimy od maja tak samo często — maksimum pod koniec roku to wyrażenia nowe dane, brak danych, według danych itp. związane z wynikami wyborów samorządowych.

to dosłowny odpowiednik ang. data, które z kolei są formą mianownika liczby mnogiej przyswojonego do tego języka (i wielu innych) łac. imiesłowu biernego  do, dare, dedi, datum (‘dać’). Słownik Merriam Webster podaje, że najdawniejsze użycie w do dziś używanym zn. ‘informacje używane we wnioskowaniu, dyskusji lub obliczeniach’ pochodzi z roku 1646.
danych zrobiło się ostatnio głośno w związku z wprowadzeniem rozporządzenia Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych (RODO, Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych, ang. , General Data Protection Regulation) dotyczącego gromadzenia i przechowywania danych osobowych, czyli informacji, które mogą zidentyfikować poszczególne osoby — a więc danych adresowych,  wizerunku, o dokumentach, które posiadamy, naszym zdrowiu, preferencjach seksualnych itd. [pełny tekst]

print