Słowa dnia między 24 a 30 czerwca 2019 roku

W ostatnim tygodniu czerwca br. w polskich tekstach informacyjnych częściej niż zwykle pojawiały się formy następujących wyrazów:

  • rzeczowników: upał – ostrzeżenia IMGW przed upałem dla x województw, ostrzegać przed upałami – 4, radzić sobie z upałami, upały w mieście, fala upałów, kolejny atak upałów, tropikalne / zabójcze upały nadciągają / nękają, pomóc w walce z upałem, problemy z czymś przez upały, coś do wykonania niemożliwe ze względu na upał, ograniczyć skutki upału, afrykańskie / nieludzkie / rekordowe upały, szpitale notują większą liczbę chorych w związku z upałami, z powodu upałów wygięła się szyna / remonty i budowa dróg w nocy z powodu fali upałów, ostrzeżenia przed upałami (w całym kraju), rekordy upałów, radzić sobie z upałami, ulżyć komuś w upały, upały gdzieś, upały dominują / doskwierają komuś / dobijają kogoś / przyczyniają się do czegoś, upały groźne dla życia wracają, fala upałów nadciąga / daje się we znaki, wydać (IMiGW) ostrzeżenia III i II stopnia przed upałami, trzy śmiertelne ofiary upałów (we Francji), wyjazdy pogotowia przez upał, podsumowywać potężne upały gdzieś, wyjątkowe letnie upały, dzisiejszy upał nie do wytrzymania / jak w piekle, ostrzeżenia IMiGW przed upałem, upał powrócił, wsiąść do tramwaju w upał (w Szczecinie) wymaga nie lada odwagi; podatek – podatek śmieciowy / dochodowy, przepisy o podatku, likwidacja podatku, dodatkowy podatek, wyłudzić podatek (VAT), zwolnić z podatku dochodowego od osób fizycznych / zerowy podatek PIT dla osób młodych, chaos z VAT; igrzyska – powrót igrzysk zimowych do Europy, zimowe igrzyska olimpijskie 2026 we Włoszech, II Igrzyska Europejskie, nie starać się / nie aplikować o igrzyska europejskie; prawo – zdawać na prawo jazdy, odebrać prawo jazdy, stracić prawo jazdy, wydatki bez prawa do potrącenia VAT, przepisy sprzeczne z prawem UE, mieć prawo do czegoś, przyznać komuś prawa, x najważniejszych praw, prawa człowieka, bronić czyichś praw, państwo prawa, zmienić prawo, przysługiwać komuś (prawo do adwokata); jazda – zdawać (egzamin) na prawo jazdy, mieć / stracić prawo jazdy, zmienić rozkłady jazdy, doba jazdy; śmierć – śmierć muzyka / synka, śmierć na izbie przyjęć, makabryczna śmierć, wykrwawić się na śmierć, porzucić / zakatować kogoś na śmierć, wyjaśnić (wyjaśniać) okoliczności / przyczyny czyjejś śmierci, zatrzymać kogoś / śledztwo w sprawie czyjejś śmierci; też: grupa śmierci; wakacje – zmiany w wakacje, ciekawie spędzić wakacje, koniec wakacji (dla kogoś), zacząć się (o wakacjach), tanie wakacje, udać się na wakacje, pomysł na wakacje, komunikacja w wakacje, objazdy przez wakacje, okres / czas / próg / koniec wakacji, przed wakacjami, na wakacje (o czasie), wybrać się dokądś na wakacje, ubezpieczenie na wakacje, wakacje jak z horroru, odczuć wakacje, wpływać po wakacjach (pozwy o rozwód), wakacje nad morzem, zostawać w wakacje w mieście, zaplanować atrakcje dla kogoś na wakacje, wykonać roboty w wakacje, odbywać się przez całe wakacje, jechać na wakacje dokądś, opiekować się kimś w wakacje, wakacje z atomem, praca i wakacje w jednym, zagraniczne wakacje, (przejazd) darmowy w wakacje, wakacje w czasach PRL, rozpocząć się (wakacje); szpiegostwo – oskarżyć kogoś o szpiegostwo, skazać kogoś za szpiegostwo; jazz – Młyn Jazz Festival w Jaroszowicach, Summer Jazz Festival w Krakowie; kolonia – kolonia karna; transfer – pierwszy / letni / zagraniczny / hitowy transfer, szczegóły transferu, szykować transfery, przeprowadzić transfer, (być) blisko transferu / o krok od transferu, odczuć coś po transferze, transfer X-a, transfer definitywny, przedziwny transfer, warunki / sprawa transferu, manipulacje finansowe przy transferze, wynegocjować kwotę transferu, domagać się transferu, ogłosić transfer, finalizacja czyjegoś transferu, zwrot akcji / porozumieć się w sprawie transferu, czyjś transfer dokądś, spekulacje na temat czyjegoś transferu, zarobić ogromne pieniądze na czyimś transferze (klub), wielki /kolejny transfer, znać kwotę transferu; absolutorium – wotum zaufania i absolutorium dla dla kogoś, udzielić komuś wotum zaufania i absolutorium za 2018 rok, dostać / otrzymać wotum zaufania i absolutorium (od kogoś), X z absolutorium – 2; zaufanie – wotum zaufania, udzielić komuś wotum zaufania, dostać wotum zaufania, X z wotum zaufania, X bez wotum zaufania, czekać na zaufanie, brak zaufania do instytucji publicznych; straż – wysłać jednostki / zastępy / zespoły straży pożarnej, działać / walczyć z pożarem / ruszyć do walki z żywiołem (straż pożarna); też: patrole policji i straży miejskiej, Straż Graniczna; temperatura – wysoka temperatura spowodowała coś, temperatura przekroczy / osiągnęła x stopni, notować najwyższe / iście piekielne / ekstremalne temperatury, temperatura powietrza, walka z wysoką temperaturą, przetrwać wysokie temperatury, kilkanaście stopni różnicy temperatur, ostrzeżenia IMGW przed wysoką temperaturą; stopień – temperatury powyżej x stopni w cieniu / na zewnątrz, wartość x stopni, alert x stopnia,  przygrzać / dojść do x stopni, przekraczać x stopni, zapowiadać x stopni, najwyższy stopień zagrożenia pożarowego, ostrzeżenie najwyższego stopnia; sztab – pokazać / przedstawić sztab wyborczy; kodeks – zawetować nowelizację kodeksu karnego, decyzja w sprawie noweli kodeksu karnego, zmiany w kodeksie karnym, zasady kodeksu zawodowej etyki; wotum – dostać wotum zaufania, X z wotum zaufania, (nie) udzielić komuś wotum zaufania, przetrwać głosowanie w sprawie wotum nieufności dla rządu Andreja Babisza (czeska koalicja rządowa); wymóg – nie spełniać wymogów niezawisłości sędziowskiej ustanowionych prawem Unii Europejskiej (Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego); radny – kandydaci na radnych, jacyś radni, klub radnych, radni zdecydowali / zgodzili się / naciskają; rzecznik – debata z rzecznikiem praw dziecka, rzecznik prokuratury, zastraszanie rzecznika praw obywatelskich, opinia rzecznika generalnego TSUE; palec –  zmienić sprawy pstryknięciem palców, pogrozić komuś palcem; rekrutacja – rekrutacja do szkół średnich / na studia / na uczelniach, rekrutacja pracowników, elektroniczny system rekrutacji; sądownictwo – Krajowa Rada Sądownictwa, kandydaci do KRS, polskie sądownictwo, reforma sądownictwa, machinacje z modelem sądownictwa, zachować niezawisłość sądownictwa; naród – mecze Polaków w Siatkarskiej Lidze Narodów, turniej / edycja / tabela Ligi Narodów, należeć do jakichś narodów w Europie, Dzwon Pokoju i Przyjaźni między Narodami; lato – tegoroczne / jazzowe lato, lato koncertów, robić coś latem, nadejść (lato); reprezentant – reprezentant X-a; kontrakt – podpisać x-letni kontrakt (z klubem X), związać się z klubem X x-letnim kontraktem, ustalić warunki kontraktu, mieć w kontrakcie jakąś / specjalną klauzulę; szczyt – szczyt G20 w Osace, kuluary szczytu G20, kluczowy szczyt w Brukseli, szczyt G20 / UE, nadzwyczajny szczyt UE / unijny w sprawie kluczowych stanowisk w UE, kuluary szczytu, wracać ze szczytu, szczyty studenckiej władzy, powrót na szczyt; także: bieg na szczyt Wielkiej Krokwi, być którymś (np. pierwszym) na jakimś szczycie; festiwal –  Festiwal Teatrów Ulicznych, Festiwal Kolorów, festiwal Malta, festiwal Spoiwa Kultury, Festiwal Kultury Tatarskiej, Starosądecki Festiwal Muzyki Dawnej, Letni Festiwal Muzyczny EtnoKraków/Rozstaje; młody –  pan młody, zerowy PIT dla młodych, fikcyjne zatrudnianie młodych, mdleć (starzy i młodzi); koncert – koncert gdzieś, koncert X-a, x koncertów, koncert plenerowy / świętojański / live, koncert na flety i orkiestrę, (nie) płacić za udział w jakimś koncercie, tłumnie stawić się na koncert z jakiejś okazji, koncerty z okazji otwarcia wakacji / uznanych wykonawców, specjalny koncert na jubileusz, świętować urodziny koncertem, uczestniczyć w koncercie, posłuchać koncertu, w trakcie koncertu (coś się zdarzyło), odbywać się (koncert); meteorologia – Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej; przywódca – przywódcy UE, przywódcy uzgodnili coś / ( nie) mogli dojść do porozumienia, spotkać się z przywódcą X-a, spotkanie przywódców X-a i Y-a; strefa –  wspólna strefa bezpieczeństwa, strefa zdemilitaryzowana; ciało – odnaleźć / znaleźć / wyłowić czyjeś ciało, lewa część ciała;
  • przymiotników: dziewięciomiesięczny (9-miesięczny) – tragiczna śmierć 9- miesięcznej Blanki, bestialskie zabójstwo 9-miesięcznej Blanki z Olecka; zastępczy – rodzina zastępcza, ojciec zastępczy, komunikacja zastępcza; karny – kolonia karna, prawo karne, zawetować kodeks karny, nowelizacja kodeksu karnego, punkty karne; upalny – upalne dni, upalny dzień, upalna środa, piękna bardzo upalna niedziela, upalna Rowerorewolucja (Płock), upalne słońce / niedzielne popołudnie; pożarny – straż pożarna; wakacyjny –  wakacyjna przerwa / strefa rozrywki, wakacyjny cykl / piknik, wakacyjne połączenia, Wakacyjny Strajk Klimatyczny (13-letnia Inga Zasowska); letni – okres letni, letni sezon, letnie okno transferowe, letnia wizyta gdzieś, 30. Letnia Uniwersjada w Neapolu; ekonomiczny – potęgi ekonomiczne, względy / hasła / cele ekonomiczne, wynikać ze wskaźników ekonomicznych, ekonomiczne konsekwencje zmian klimatycznych; klimatyczny – kryzys klimatyczny, zmiany klimatyczne, dołączyć do Wakacyjnego Strajku Klimatycznego, Śląski Ruch Klimatyczny; muzyczny – muzyczne lato, muzyczne hity / kuszące rewiry / opowieści / prawykonania, 19. Festiwal Ogrody Muzyczne (Warszawa), muzyczna tradycja; młody – młody aktor / mężczyzna / pracownik / katolik, młoda matka / dziewczyna / lewica, czyjeś młode życie;
  • czasowników: zatrudniać – fikcyjne zatrudnianie, nie zatrudniać mężczyzn / imigrantów; zasłabnąć – zasłabnąć gdzieś, zasłabnąć podczas pracy; zwolnić – zwolnić z podatku dochodowego od osób fizycznych dochody do 85,5 tys. osób do 26 roku życia, zwolnić kogoś za coś (pracownika – za krytykę LGBT +), zwolnić kogoś przez telefon / po miesiącu pracy, oskarżać o zwolnienie kogoś za coś, obrona zwolnionego pracownika, reprezentować zwolnionego pracownika; wystartować – wystartować do parlamentu / w wyborach samodzielnie / sam / z kimś / w koalicji z kimś, wystartować do wyścigu z pozycji x / w zawodach, wystartować kiedyś (sezon), wystartować w inauguracyjnym rejsie dokądś (airbus); dobrze – dobrze mieć plan, równie dobrze móc zrobić coś innego, dobrze, że coś…., lepiej trzymać się z daleka od kogoś / czegoś; zdemilitaryzować – strefa zdemilitaryzowana;
  • przysłówków: dobrze – dobrze opłacane posady, dobrze wykorzystać / grać / pokazać / znać / czuć się / mówić po jakiemuś, poczuć się lepiej, radzić sobie najlepiej;
  • imion i nazwisk: Adam Bodnar, Boris Johnson, † Kristina, † Blanka
  • innych nazw własnych i skrótowców: PIT – PIT 0 dla młodych, likwidacja PIT, PIT 0 / zerowa stawka PIT dla młodych, stracić na zmianach PIT, wielka obniżka podatku PIT, obniżać podatek PIT; Iran – ogłaszać nowe sankcje na Iran / wymierzone w Iran, wprowadzać nowy pakiet surowych sankcji przeciw Iranowi, wojna USA z Iranem, konflikt między Stanami a Iranem, grozić Iranowi, ostrzegać Iran; Europa – Rada Europy, Basenowe Mistrzostwa Europy, Mistrzostwa Europy w zawodach wioślarskich; wartości Europy, najlepszy w Europie, mieszkańcy Europy, wypadać jakoś na tle Europy, sprawdzić się w Europie, ekspansja na Europę, kapitulować przed Rosją (o Europie); TK (Trybunał Konstytucyjny) –  wyrok TK w jakiejś sprawie, uznać karanie za coś za niekonstytucyjne (TK), wiceprezes TK, kierować / wysyłać nowelizację kodeksu karnego do TK (Trybunału Konstytucyjnego), wyrok TK; TK Maxx – akcja charytatywna firmy TK Maxx; Gruzja – opuścić obrady Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (delegacje Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Słowacji, Ukrainy i Gruzji) ze względu na bezwarunkowe włączenie delegatów Rosji do Zgromadzenia, dołączyć do protestujących (były prezydent Gruzji Georgi Margwelaszwili), połączyć Poznań z Gruzją; Tunis – zamach terrorystyczny w Tunisie / w centrum Tunisu; Tunezja – dwa ataki / podwójny atak terrorystów samobójców / terrorystyczny w Tunezji, niespokojnie w Tunezji, samobójcze zamachy w stolicy Tunezji (Tunis); G20  – szczyt G20 w Japonii / w Osace – 3, Grupa G20, kuluary szczytu G20 w Japonii; TSUE – opinia rzecznika generalnego TSUE (Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej), uderzać w KRS (Krajową Radę Sądowniczą) / w Izbę Dyscyplinarną SN (Sądu Najwyższego); Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMiGW) – Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, ostrzeżenia IMiGW / ekspertów z IMiGW; Korea Północna, Korea Południowa – granica między Koreami, granica z Koreą Północną, lider / przywódca Korei Północnej, zatrzymać się w Korei;
print