słoweńska preselekcja plebiscytu Słowo roku 2018

Joanna Bilińska

Komisja naukowa słoweńskiej akademii nauk (ZRC SAZU) 20 grudnia opublikowała listę 10 słów, spośród których Słoweńcy wybiorą słowo roku 2018. Wyboru dokonano spośród ponad 200 propozycji zgłoszonych drogą internetową (na Twitterze, Facebooku, pocztą elektroniczną, w komentarzach do ogłoszenia o konkursie na stronie MMC RTV Slovenija) oraz pocztą (przyszła jedna pocztówka z Radovljicy ze słowem mir ‘pokój’).

Wybrane wyrazy to, w kolejności alfabetycznej:

čebela ‘pszczoła’ — w 2018 r. Słoweński Związku Pszczelarzy otrzymał Europejską Nagrodę Obywatelską za inicjatywę w sprawie wprowadzenia Światowego Dnia Pszczół oraz zachęcanie do współpracy międzynarodowej w realizacji tego projektu; pierwszy Światowy Dzień Pszczół odbył się 20 maja 2018 r.;

generalka ‘pani generał’ – w 2018 r. gen. Alenka Ermenc została pierwszą kobietą na czele Sztabu Generalnego słoweńskiej armii;

mikroplastika ‘mikroplastik’ – często pojawiające się w tym roku informacje o zagrożeniach dla środowiska wynikających z mikroplastiku;

orbanizacija ‘orbanizacja’ — w nawiązaniu do działań Victora Orbana i podobnych działań innych polityków;

risoroman ‘powieść graficzna’;

skodelica kave ‘filiżanka kawy’ – nawiązanie do opowiadania Ivana Cankara o tym tytule (Słowenia świętowała w tym roku stulecie śmierci Cankara);

sovraštvo ‘nienawiść’ — chodzi o sovražni govor (‘mowa nienawiści’);

tekstati ‘smsować’ — Ne tekstam, ko vozim (‘nie smsuję podczas jazdy’), hasło z popularnej reklamy społecznej jednego z producentów samochodów z 2016 r.; w momencie stworzenia reklamy słowo to jeszcze nie było w użyciu i nie pojawiało się w korpusie języka słoweńskiego (https://svetovalnica.zrc-sazu.si/topic/1203/glagol-tekstati-na-avtocestnih-tablah);

tipanka ‘książka dotykowa’ — książki przeznaczone dla osób niewidzących i słabo widzących; w 2017 r. słoweńska grupa została nagrodzona w konkursie na innowacje za projekt stenska tipanka, tj. pomoc naukową w postaci ściany dotykowej (https://www.rtvslo.si/dostopno/novica/637);

varda ‘straż’ (arch.) — w 2018 r. pojawiła się w Słowenii Štajerska varda, czyli uzbrojona formacja ochotników pod wodzą Andreja Šiški mająca na celu zapewnienie porządku i spokoju w regionie Štajerska, gdyby pojawiła się taka potrzeba;

W pewnym momencie ZRC SAZU poinformował na Twitterze, że słowa cenzura nie trzeba już przysyłać, ponieważ zostało już wpisane na listę – tygodnik „Mladina” twierdzi, że musiało to być związane z jakąś grupową inicjatywą i zwiększoną frekwencją tej propozycji (https://www.mladina.si/188570/bo-cenzura-beseda-leta/).

Zajmowano się także neologizmami — najbardziej obiecująco według komisji wygląda drečka, tj. połączenie drekvrečka (‘gówno’ i ‘torebka/foliówka’) na oznaczenie torebek do zbierania psich odchodów. Ciekawe jest to, że w wymowie wyrazu drečka jest [é] (ozko e, tj. wąskie, długie e), co oznacza, że ze słowa drek pozostało samo początkowe d, a tym samym z vrečki wszystko oprócz inicjalnego v.

Spodobał się również czasownik (po)franati oznaczający sprawdzenie czegoś na portalu słownikowym www.fran.si analogicznie do (po)guglati w odniesieniu do szukania w wyszukiwarce Google.

Głosowanie odbędzie się w dniach 3-10 stycznia, a wśród głosujących, którzy podadzą swój adres mailowy, trzy osoby otrzymają bony na zakup książek Wydawnictwa ZRC na kwoty 40, 30 i 20 euro.

Ponadto komisja organizuje konkurs na najlepszy wiersz zawierający wszystkie wyrazy zamieszczone na finałowej liście. Nagrodą jest płyta Trenutki z Jože Privškiem i Niną Strnad.

Linki:

https://www.rtvslo.si/stevilke/znanih-10-finalistk-za-besedo-leta-2018/475235
https://www.aktualno24.si/view/tek-za-besedo-leta-se-zacenja-0674zy9gqo0eqkqvekpxdj8m
print