Mozaika z pszczołami na budynku w Radovljicy, fot. J. Bilińska

Słoweńskie słowo roku 2018: ČEBELA ‘pszczoła’

Mozaika z pszczołami na budynku Čebelica w Radovljicy, fot. J. Bilińska
Mozaika z pszczołami na budynku Čebelica w Radovljicy, fot. J. Bilińska

10 stycznia 2019 r. zakończyło się trzecie już głosowanie na słoweńskie słowo roku. Wyboru dokonali internauci, oddając rekordowe ponad 2000 głosów. Oni też w pierwszym etapie konkursu zgłaszali swoje propozycje wyrazów, z których następnie komisja naukowa wyłoniła finałową dziesiątkę.

Wygrała pszczoła (čebela), a na kolejnych miejscach znalazły się mikroplastik (mikroplastika) i filiżanka kawy (skodelica kave).

Pszczelarstwo w Słowenii ma wieloletnią tradycję, a na dodatek, jak mówi Simon Altešek, pracownik ZRC SAZU (Instytut Języka Słoweńskiego im. Frana Ramovša, Słoweńska Akademia Nauki i Sztuki) i autor słownika terminologii pszczelarskiej (2008), Słoweńcy pszczołę w języku wręcz uczłowieczyli, nazywając królową-matkę maticą (derywat od leksemu mati ‘matka’) w przeciwieństwie do np. angielskiego czy niemieckiego, gdzie nazywana jest ona królową. Pszczoły są też jedynymi zwierzętami, o których po słoweńsku nawet w literaturze naukowej mówi się, że umierają, a nie zdychają. Badacz podkreśla również, że słoweńska terminologia pszczelarska w przeciwieństwie do prawniczej czy wojskowej zawiera bardzo mało zapożyczeń, a to dlatego, że Słoweńcy wyprzedzali inne narody w tej dziedzinie, a Słoweniec był nawet nauczycielem pszczelarstwa na dworze Marii Teresy.

20 maja 2018 roku świętowano pierwszy Światowy Dzień Pszczoły ustanowiony przez ONZ dzięki inicjatywie Słoweńskiego Związku Pszczelarzy, a sama organizacja otrzymała za działania w tej sprawie Europejską Nagrodę Obywatelską. Święto ma przypominać o roli pszczół w wytwarzaniu żywności i konieczności podjęcia działań w celu ich ochrony.

Jednocześnie z wyborem słowa roku zakończył się też konkurs na wiersz zawierający wszystkie dziesięć finałowych wyrazów. Zgłoszono dwadzieścia propozycji, a z dwiema wyróżnionymi można się zapoznać tutaj: http://zrcalnik.zrc-sazu.si/in-beseda-leta-2018-je.

Autorka zwycięskiego wiersza otrzyma w nagrodę płytę Niny Strnad Trenutki z Jožetom Privškom, a wśród internautów oddających głosy na słowo roku zostaną rozlosowane trzy bony do księgarni.

Linki

http://zrcalnik.zrc-sazu.si/in-beseda-leta-2018-je

https://www.rtvslo.si/stevilke/b-zzzzzzzzz-eseda-leta-2018-je-cebela/

https://www.delo.si/novice/slovenija/beseda-leta-2018-je-cebela-138155.html

print