słowo listopada

Podziel się

Słowem listopada jest liczyć.

Komentarz Marka Łazińskiego:

Wśród słów listopada oprócz tych związanych ze świętami 1.11 i 11.11 na czoło wysuwają się wyrazy związane z wyborami samorządowymi i liczeniem głosów. Na przykład czasownik liczyć 17.11 występował w prasie z częstością ponad dwudziestokrotnie wyższą niż przeciętna.
Czasownik liczyć odziedziczyliśmy z prasłowiańszczyzny, ale w innych językach słowiańskich jest on rzadki i ma znaczenie ‘uważać/opisywać/przedstawiać’ (por. polskie liczyć, że). W polszczyźnie liczyć w dzisiejszym znaczeniu wygrało z dawnym czyść  i popularną niegdyś pożyczką niemiecką rachować. U źródeł liczyć w ogólniejszym znaczeniu słowiańskim leży ten sam rdzeń, który występuje w nazwie licooblicze. Liczyć tworzy wiele wyrazów pochodnych: podstawowy czasownik dokonany policzyć, czasowniki specyfikujące cel lub sposób liczenia: obliczyć/obliczać, podliczyć/podliczać, wyliczyć/wyliczać i inne, a także przymiotnik liczny, rzeczowniki liczba, licznik, czy liczydło.
Nie co dzień liczymy głosy. Według typowych skojarzeń (kolokacji) w Narodowym Korpusie Języka Polskiego (http://nkjp.pl) najczęściej liczymy pieniądze (kasę, kapitał, koszty, straty, zyski), ale też barany (przed snem), kalorie, kroki czy czas (dni, minuty, lata). Najczęstszym przyimkiem w sąsiedztwie liczyć jest na, ale liczyć na kogoś/coś, tak jak liczyć się z kimś/czymś to już nowe znaczenia, oddalające się od podstawowego ‘rachować’. Liczyć w znaczeniu arytmetycznym dopuszcza podmiot nieosobowy ‘zawierać/mieć wymiar/być w wieku’. W tym znaczeniu towarzyszy mu zaimek sobie, który zwykle wskazuje na dobrowolność lub nieistotność czynności, np. spacerować sobie. W zdaniu (z korpusu) „pamięć RAM liczy sobie 450 MB” ten zaimek nie jest jednak potrzebny.
Na koniec dodajmy, że autorzy tej rubryki najczęściej liczą słowa.

print