Słowo roku 2017 w Stanach Zjednoczonych: fake news

Podziel się

Kapituła plebiscytu American Dialect Society wybrała na słowo roku 2017 fake news, rozumiane dwojako: 1. ‘dezinformacja lub fałsz, udające prawdziwe informacje’, 2. ‘informacja, której prawdziwość się kwestionuje’. Wyrażenie fake news kandydowało w amerykańskim plebiscycie już w 2016 roku, wtedy jeszcze w pierwotnym znaczeniu ‘fikcyjnych lub ubarwionych opowieści, rozpowszechnianych dla zysku lub w celach propagandowych’. Kapituła plebiscytu ADS uznała jednak, że w minionym roku określenie fake news zmieniło i rozszerzyło swoje znaczenie, przede wszystkim za sprawą sposobu, w jaki używa go obecny prezydent USA. Donald Trump zwykł kwitować mianem fake news wszelkie informacje medialne, z którymi się nie zgadza. To użycie, podchwycone przez zwolenników Trumpa, zaczęło przesłaniać pierwotne rozumienie fejku jako dezinformacji szerzonej celowo zwłaszcza za pośrednictwem mediów społecznościowych, czego Amerykanie doświadczyli w kampanii prezydenckiej w 2016 roku. Obecnie wyrażenie fake news używane jest powszechnie w funkcji sarkastycznego pocisku – riposty pogrążającej przeciwnika (zob. Młodzieżowe słowo roku 2017 w Polsce). Co ciekawe, fake news w tym znaczeniu zgłosiła młodzież szkolna z Jersey City, a kapituła American Dialect Society przychyliła się zdecydowaną większością głosów do tej propozycji.

Swoje słowo roku, a ściślej nazwę własną, wybrało również American Name Society, które zgłosiło nazwę Rohingya – obejmującą muzułmańską mniejszość etniczną w Mjanmie, która jest ofiarą pogromów i czystki etnicznej prowadzonej przez tamtejsze władze i wojsko.

Wyrażenie fake news znalazło się na listach nowych słów odnotowywanych w  kilku krajach, np. w Szwecji i w Norwegii, kandydowało także w plebiscytach na słowo roku. Zostało słowem roku 2017 słowników Collinsa w Wielkiej Brytanii, wygrało również plebiscyt dziennika „Le Soir” na słowo roku Belgów francuskojęzycznych.

Pozostałymi słowami w kategorii Słowo roku były: alternative facts (zob. Eufemizm roku), #MeToo (zob. Hasztag roku), milkshake duck (zob. Slangowe słowo roku), persisterhood, persister (zob. Polityczne słowo roku), pussyhat (różowa czapka noszona na kobiecych protestach), take a knee (fraza ta została wybrana na Polityczne słowo roku) i whomst — sarkastycznie używane whom (forma zaimka ‘kto’).

American Dialect Society głosuje na słowa roku w wielu kategoriach (stąd plebiscyt nazywa się Words of the Year — Słowa roku).

W kategorii Polityczne słowo roku (Political WoT) na krótką listę zostały zakwalifikowane: antifa ‘organizacje i ruchy antyfaszystowskie’ (odnotowany na krótkiej liście również przez Słowniki OksfordzkieCollinsa); dotard ‘zdziecinniały’ (na krótkiej liście słów 2017 również Słowników Oksfordzkich), persisterhood — złożenie persist ‘nie ustępować’ i sisterhood ‘siostrzeństwo’, a także persister — ‘nieustępliwy (człowiek)’. Słowem, a właściwie frazą roku, zostało take a knee, ‘(u)klęknij(cie) (w proteście, szczególnie, kiedy inni stoją’, por. szwedzkie knäprotest).

Kolejną kategorią jest Cyfrowe słowo roku (Digital WoT), w którym na krótkiej liście znalazły się blockchain technologia, na której oparte są kryptowaluty, np. bitcoin (który pojawił się na tegorocznej liście rosyjskiej); digital blackface (dosł. ‘cyfrowa czarna twarz’ — wyraz opisujący sytuację, w której biali ustawiają jako zdjęcia profilowe w mediach społecznościowych zdjęcia Murzynów); initial coin offering ‘zbieranie kapitału na nową kryptowalutę’; get the zucc ‘dostać zucca’ — zostać zablokowanym przez Facebooka (słowo pochodzi od nazwiska Marka Zuckerberga);  ratio ‘proporcja’ — liczba odpowiedzi do polubień i udostępnień (retweetów); rogue ‘(przymiotnik) nieuczciwy (o kimś udającym pracownika organizacji, którą krytykuje)’; emergency podcast — ‘audycja awaryjna’ — audycja radiowa przygotowana w sytuacji wielkiego politycznego zapotrzebowania. Cyfrowym słowem roku 2017 został shitpost ‘g* post’ — bezwartościowa, ale prowokująca, treść w mediach elektronicznych.

W kategorii Słowo slangowe lub nieformalne (Slang or informal WoT): shooketh ‘szokujący’ (wyraz daje historyczną formę czasownika); snatched ‘atrakcyjny, dobrze wyglądający’. Słowem roku w tej kategorii zostało wypipo ‘biali’ (humorystyczny zapis wymowy wyrażenia white people) — na oznaczenie przywilejów białych lub dotyczących absurdów; RIP — tym razem nie jako formuła pożegnania zmarłego, ale humorystyczne określenie skrajnego wyczerpania z nadmiaru emocji.

Najbardziej użyteczne (most useful) słowa to: angry react, sad react — wyraz złości lub smutku odnoszący się do takiego emoji;  -burger w połączeniu z czymkolwiek (nothingburger ‘nicburger’, po polsku mamy np. kaszaburger); millennial pink ‘odcień różowego używany w towarach i mediach społecznościowych przez milenialsów lub w treściach do nich skierowanych’. Wyrażeniem roku zostało die by suicide — dosł. ‘umrzeć w wyniku samobójstwa’, które w odróżnieniu od commit ‘popełnić’ nie przywołuje skojarzenia z przestępstwem (również po polsku).

Za mające największe szanse na sukces (Most likely to succeed) uznano słowo fake news ‘dezinformacja lub dezawuowanie prawdy’. Kolejne wyrazy w tej kategorii to: stan ‘być wielkim fanem’ (wyrażenie pochodzi od tytułu piosenki Eminema „Stan”); unicorn dosł. ‘jednorożec’ – ktoś lub coś jedyne w swoim rodzaju (obecne również w zestawieniach Słowników Oksfordzkich i Collinsa).

Za najbardziej twórcze (Most creative) uznano  broflake ‘mięczak; mężczyzna nieodporny na przeciwności lub komplikacje’ (wyraz ten znalazł się też na liście Słowników Oksfordzkich). Pozostałe to: askhole ‘ktoś kto nieustannie zadaje absurdalne lub wstrętne pytania’; caucacity — złożenie Caucasian ‘kaukaski’ i audacity ‘śmiałość, czelność’ — w odniesieniu do zachowań, które „tylko biali mogą przejawiać” (Urban Dictionary; biała bezczelność, bielność); milkshake duck — ktoś lub coś uwielbianego, dopóki nie wyjdą na jaw niewygodne fakty z przeszłości (wyrażenie notowane również przez Słowniki Oksfordzkie).

Do miana Eufemizmu roku kandydowały alternative facts ‘fakty alternatywne’, które wygrały w tej kate; avocado toast ‘tosty z awokado’ — w odniesieniu do drobnych przyjemności przez których pryzmat ludzie oceniają innych, jest to wyrażenie zaczerpnięte z wypowiedzi australijskiego potentata na rynku nieruchomości, Tima Gurnera, który poradził młodym, by przestali kupować kanapki z awokado, jeśli chcą móc kupić dom; problematic ‘dyskretne określenie czegoś z gruntu złego lub politycznie niepoprawnego w najwyższym stopniu’; Internet freedom na określenie regulacji pozwalających na różnicowanie jakości dostępu do poszczególnych treści dostępnych w Internecie.

Dość specyficzną kategorię „Co to, do cholery, jest” (z eufemizmem, dosł. WTF WoT) wygrał ciąg covfefe — użyty przez Donalda Trumpa w tweecie (a dostrzeżony też w Niemczech). Pozostałe to procrastination nanny ‘niania od opóźniania’ — osoba motywująca do dokończenia lub odrobienia zaległości; Oh hi Mark, ohimark — wyrażenie z mającego bardzo złe oceny filmu „The Room“; raw water ‘surowa woda’, tzn. nie poddawana filtrowaniu ani innym zabiegom.

W kategorii hasztagów (Hashtag of the Year) wygrał #MeToo (słowo roku na obu listach w Szwajcarii, na krótkich listach w Niemczech i w Szwecji). Pozostałymi były: #NeverthelessShePersisted — okrzyk na demonstracjach feministek związany z wydarzeniami w amerykańskim Senacie, kiedy zignorowano obiekcje jednej z senator [???]; #Resist — hasło oporu przeciw Trumpowi; #ReclaimingMyTime — sformułowanie powtarzane podczas przesłuchania Sekretarza Skarbu; #TakeAKnee — poparcie dla zawodników NFL, którzy uklękli w proteście przeciw nierównemu traktowaniu i brutalności policji o podłożu rasowym.

Wśród emoji roku wygrał  🧕 (kobieta w szalu na głowie lub w hidżabie). W tej kategorii były jeszcze akronim — 🐐 — koza oznacza ‘największy w historii’ (Greatest Of All Time, GOAT); rebus — im🍑 impeach (im + peach ‘brzoskwinia’) ‘znieść prezydenta z urzędu’; 🤔 ‘zamyślenie’.

Monika Kwiecień

Magdalena Derwojedowa

print