Artūras Mažeika (fot.), Pożar w Alytusie

Słowo roku i Wyrażenie roku na Litwie w 2019 r.

Podziel się

Litewskie Słowo roku 2019 i Wyrażenie roku 2019 przedstawia Rita Urnėžiūtė, członek zespołu Metų Žodys i komisji wybierającej litewskie Słowo roku i Wyrażenie roku.

Pogorzelisko w Alutusie (Litwa), fot. Artūras Mažeika)
Pogorzelisko w Alytusie (Litwa), fot. Artūras Mažeika (C), Samorząd Alytusu

 

21 lutego 2019 roku po raz trzeci ogłoszono wyniki wyborów Słowa roku i Wyrażenia roku na Litwie.

W głosowaniu internetowym, które odbyło się na portalu Alfa.lt, Słowem roku 2019 zostało gaisras ‘pożar’. Wyniki głosowania niewątpliwie są związane z katastrofą ekologiczną, która rozpoczęła się 16 października w mieście Alytus, gdy w zakładzie przetwarzania zużytych opon wybuchł pożar. Słowo gaisras ma też szeroki kontekst międzynarodowy: pożar w katedrze Notre Dame w Paryżu, pożary lasów w Australii, ekologiczna walka Grety Thunberg (Nasz dom się pali jest tytułem wydanej w wielu państwach książki Grety).
W głosowaniu komisji na pierwsze miejsce wybrano słowo trinkelizacjia ‘betonoza’ (od słowa trinkelė ‘kostka brukowa’). Słowo to, zauważone w komunikacji internetowej w roku 2018, stało popularne po opublikowaniu artykułu poety i dziennikarza Gytisa Norvilasa o unifikacji architektury i krajobrazu miasteczek Litwy pod wpływem nieprofesjonalnych projektów renowacji lub modernizacji.

Na Wyrażenie roku 2019 i w głosowaniu internautów, i w głosowaniu komisji jednogłośnie wybrano zdanie mera miasta Alytus1 Nerijusa Cesiulisa mes dzūkai – ne paspirtukai ‘My Dzuki nie hulajnogi’. W walce ze strasznym pożarem w Alytusie, która trwała 10 dni, mer miasta i jego zespół byli prawdziwymi liderami, działającymi samodzielne i zdecydowane. Wpis mera na Facebooku mes dzūkai – ne paspirtukai, inspirowany przez jego doradczynię Agnė Čeplinskienė, w kilka godzin po opublikowaniu stał bardzo popularny. Głównym słowem tego wyrażenia jest paspirtukas ‘hulajnoga’ (od lit. spirti – ‘kopnąć, uderzyć nogą’). Mieszkańcy Alytusu, które w klasyfikacji regionów etnograficznych Litwy ma nazwę Dzūkai2, przyjęli ten wpis mera jak obietnicę, że Dzuków nikt nie może kopnąć, a oni rozprawią się z katastrofą. Dla ludzi mieszkających w małych miasteczkach Litwy hasło to stało jakby świadectwem, że mieszkańcy regionów mogą walczyć z problemami, nie czekając na reakcję władzy centralnej, tym bardziej gdy ta reakcja okazuje się biurokratyczna i spóźniona.
Głosowanie internautów na portalu Alfa.lt trwało od 20 stycznia do 20 lutego. Można było wybierać spośród 10 słów i 10 wyrażeń. Komisja składa się z ośmiorga wolontariuszy: językoznawców, dziennikarzy i tłumaczy.
Wybory Słowa roku i Wyrażenia roku organizują Stowarzyszenie Języka Litewskiego, Instytut Języka Litewskiego i portal Alfa.lt.

Rita Urnėžiūtė, członek komisji

 

Dziękujemy za udostępnienie zdjęć panu Artūrasowi Mažeice, specjaliście Samorządu Alytusu.

Footnotes

  1. Pl. Olita.
  2. Dzūkai, pl. Dzukia hist. Dajnawa to jeden z pięciu etnoregionów Litwy. Sąsiaduje z Podlasiem w Polsce i z Białorusią.