słowo roku na świecie 2013

Podziel się

Słowo roku jest wybierane również w innych krajach, w niektórych z nich jest to już dłuższa tradycja. Oto przegląd tegorocznych słów.

Niemcy

Jury, wyłonione się z zarządu Towarzystwa Języka Niemieckiego (Gesellschaft für Deutsche Sprache) oraz zaproszonych ekspertów, wybiera co roku w połowie grudnia spośród nadesłanych propozycji kilka do kilkunastu słów i wśród nich to jedno najważniejsze – słowo roku.
W roku 2013 wśród wybranych słów króluje bieżąca polityka oraz życie Kościoła Katolickiego. Najważniejszym słowem w roku wyborczym został akronim GroKo czyli wielka koalicja (Große Koalition). Jury docenia zwięzłość tego skrótowca, a także fakt, że kojarzy się on brzmieniowo z Kroko, czyli krokodylem…
Kolejne miejsca w niemieckim plebiscycie zajęły słowa: Protz-Bischof ‘biskup pyszałek’ (o biskupie Limburga i jego słynnej rezydencji), Armutseinwanderung ‘imigracja nędzy’ – o łodziach na Lampedusę i innych formach napływu imigrantów do Europy dobrobytu z biednych krajów oraz Zinsschmelze ‘topniejące odsetki’ w czasach kryzysu bankowego.

Inna grupa językoznawców wybiera w Niemczech Unwort des Jahres – ‘złe słowo’, takie, które kojarzy się z najbardziej niepokojącymi zjawiskami lub wyrządził komuś krzywdę niesprawiedliwą oceną. Za najgorsze, najbardziej krzywdzące słowo roku 2013 uznano Sozialtouroismus ‚turystyka socjalna’ jako lekceważące określenie imigracji z biedniejszych krajów (wśród kandydatów na słowo roku było słowo o podobnym znaczeniu, lecz bez ładunku ironii – Armutseinwanderung).

Za najgorsze słowo całego XX wieku uznano przed kilku laty Menschenmaterial – ‘materiał ludzki’ (w kontekście militarnym, ekonomicznym, a nawet jako określenie więźniów obozów koncentracyjnych).

Francja

We Francji słowa roku wybierane są w ramach Festiwalu Słowa (Festival du mot). Jury pod przewodnictwem lingwisty Alana Rey wybrało w roku 2013 rzeczownik transparence  ‘transparentność’ w znanym i w Polsce nowym znaczeniu politycznym i ekonomicznym. Publiczność wybrała jednak słowo o niemal przeciwnym znaczeniu: mensonge ‘klamstwo, próżność’.
Specjalny festiwal jest poświęcony francuskim neologizmom. „XYZ… Festival du mot et du son nouveau” organizowany w podczas listopadowego święta beaujolais nouveau w Hawrze (rodzinnym mieście Raymonda Queneau, co podkreślają organizatorzy) wyłonil w roku 2013 słowo plénior — nowe dowartościowujące określenie seniora.

Czechy

W Czechach słowa roku nie wybierają językoznawcy, lecz czytelnicy „Lidovych Novin”. W roku 2013 wybrali słowo viróza ‘infekcja wirusowa’. Infekcją właśnie tłumaczył swoje nietypowe zachowanie w czasie oficjalnych uroczystości prezydent Miloš Zeman (skojarzenia z chorobą filipińską naszego byłego prezydenta chyba nieprzypadkowe).

Wielka Brytania

Brytyjskie słowo roku wybierane jest przez The Oxford Dictionaries. W tym roku jest nim selfie, określenie fotografii, którą robi się samemu sobie lub grupie współuczestniczących osób.
Słowo zostało odnotowane w słownikach oksfordzkich już w zeszłym roku, potwierdzenia korpusowe sięgają roku 2003.
Słowo wydaje się produktywne (np. helfie — ‚fotografia włosów’, drelfie — ‘fotografia zrobiona w stanie upojenia’), ale czy derywaty zdobędą sobie miejsce w słowniku jest — jak zwykle — wątpliwe.
Warto wspomnieć, że sam pomysł samodzielnie robionego autoportretu jest znany od dawna, przez długi czas pomocne było lustro. Miniaturyzacja i fotografia cyfrowa, a przede wzystkim serwisy do umieszczania zdjęć, sprawiły że selfie bezapelacyjnie wygrało wśród słów ostatnich miesięcy.

stany zjednoczone

Słowem roku, wybieranym przez American Dialect Society, jest becau se ‚ponieważ’, które nie zmieniło co prawda znaczenia, ale za to zmieniło charakterystykę gramatyczną — w nieformalnej amerykańskiej angielszczyźnie łączy się bowiem bezpośrednio z rzeczownikami, przymiotnikami i innymi częściami mowy, a nie (jak w standardowym języku pisanym) z przyimkiem of lub zdaniem podrzędnym. Z pewną dozą ironii członkowie towarzystwa zauważyli, że „becausebecause useful! („ponieważ” ‚ponieważ użyteczne’).

Australia

W Australii National Dictionary Centre za słowo roku 2013 uznało bitcoin — cyfrową monetę.

print