słowo sierpnia

Podziel się

Słowem sierpnia jest kibol.

Komentarz Marka Łazińskiego

Spośród słów wyraźnie częstszych w prasie w sierpniu niż w poprzednich miesiącach na szczególną uwagę zasługuje kibol. Wprawdzie to słowo nie jest na liście najczęstsze, ale znajduje się w pierwszej dziesiątce i ogniskuje wokół siebie w tym samym kontekście słowa sąsiednie na czele listy: bijatyka (na plaży w Gdyni), antylitewski (transparent na stadione), zadyma, cham (litewski na transparencie).

Kibol jest słowem stosunkowo nowym, po raz pierwszy odnotował je Słownik argotyzmów z roku 1995, a do słowników ogólnych trafiło dopiero w roku 2004. Najstarszy cytat w Narodowym Korpusie Języka Polskiego (nkjp.pl) pochodzi z roku 1992. Według słowników kibol to potoczny, pospolity synonim kibica.

Oczywiście kibol to nie każdy kibic, lecz ‚kibic chuligan’ (nierzadko bandyta). Dwa bliskoznaczne słowa różnią wyraźnie w sferze skojarzeń (w korpusie sprawdzamy skojarzenia poprzez typowe konteksty, czyli kolokacje). Kolokacje kibica w NKJP są neutralne: zagorzały, piłkarski, dopingować (pomijam nazwy klubów). Listę kolokacji kibola otwierają słowa dreschuligan

Od działaczy sportowych słyszymy często, że kibole to nie kibice. Jest to niestety tylko próba zaklinania rzeczywistości. Nieuczciwy urzędnik pozostaje urzędnikiem, pirat drogowy  kierowcą, a kibic chuligan – kibicem. Semantyczne wykluczenie chuliganów spośród innych kibiców nie zmieni rzeczywistości polskich stadionów, o której świadczą dobitnie wymienione na początku najczęstsze słowa sierpnia.

Formalnie słowo kibol wykorzystuje przyrostek stylu potocznego i oceny negatywnej –ol, ten sam co w słowach głupol czy robol. Przy okazji warto dodać, że samo słowo kibic jest niezwykłe, niepodobne do odpowiedników w innych językach. Jest to dziewiętnastowieczna pożyczka z języka niemieckiego, gdzie Kiebitz oznacza czajkę, a przenośnie także osobę przypatrującą się grze w karty (podstawą tej metafory był natrętny krzyk czajki i jej ruchy szyją, kibic pierwotnie także był natrętny, zaglądał w karty i przeszkadzał w grze). Sto lat później słowo kibic (kojarzone już z dowolną dyscypliną sportu) stopniowo ustępuje przed fanem, który do słowników trafił dopiero w latach dziewięćdziesiątych. Przed rokiem 1990 w NKJP było 45 wystąpień słowa kibic i tylko jedno słowa fan, po roku 1990 kibic ma 15636poświadczeń, fan aż 6205, a kibol 275.

print