Archiwa tagu: mutacja

Słowo roku 2021 — M jak migrant i mutacja

Podziel się
Felicjan Szczęsny Kowarski, Wędrowcy, 1930, Cyfrowe Muzeum Narodowe w Warszawie, https://cyfrowe.mnw.art.pl/pl/katalog/511915.
Felicjan Szczęsny Kowarski, Wędrowcy, 1930, Cyfrowe Muzeum Narodowe w Warszawie, https://cyfrowe.mnw.art.pl/pl/katalog/511915.

Kiedy w 2015 roku po raz pierwszy opisywaliśmy wyraz migrant, był on nowością w polszczyźnie.  Wydarzenia ostatnich lat sprawiły jednak, że ten łaciński imiesłów, pochodzący od czasownika migrare ‘przemieszczać się’,  wszedł do języka publicznego na trwałe, jako rzeczownik określający człowieka. W języku angielskim, jak informuje słownik Merriam-Webster, wyraz ten jest notowany od XVII w. , przede wszystkim na określenie wędrownych robotników żniwnych. Współcześnie pojęciem migrantów posługują się międzynarodowe akty prawne, np. Konwencja Narodów Zjednoczonych o ochronie wszystkich pracowników migrujących i ich rodzin jako migrantów określa osoby, które były, są lub będą zatrudnione w kraju, którego nie są obywatelami (Art. 1). UNESCO — choć zastrzega, że nie ma prawnej definicji migranta — wskazuje, że agenda Narodów Zjednoczonych zajmująca się migracjami (UN International Organization for Migrations) określa tym terminem osobę, która przebywającą poza miejscem swojego zwykłego zamieszkania, niezależnie od tego, czy  jest to miejsce w jej własnym czy obcym kraju, niezależnie od legalności tego pobytu, jego długości i tego, czy jest on dobrowolny czy nie. Dodajmy, że uchodźca zgodnie z Konwencją Genewską z 1951 roku jest osobą, która mając uzasadnione obawy ze względu na swoją rasę, religię, narodowość, przynależność do pewnej grupy społecznej lub ze względu na poglądy polityczne, jest zmuszona do porzucenia swojego zwyczajowego miejsca zamieszkania, do którego nie może lub — żywiąc te obawy — nie chce wrócić.  Nowością językową jest nie tylko przeniknięcie migranta z definicji prawnych do języka ogólnego, ale też używanie tego pojemnego terminu zamiast wyrazu imigrant, określającego cudzoziemca osiedlającego się w obcym kraju, oraz wyrazu uchodźca, odnoszącego się do osoby w sytuacji przymusowej. Trudno nie odnieść  wrażenia, że posługiwanie się tak szerokim pojęciem służy także temu, by ukryć, że wśród ludzi, którzy opuścili rodzinne strony i ruszyli w daleką drogę w poszukiwaniu bezpieczeństwa, spokoju i pracy, są tacy, którzy choćby tego pragnęli najbardziej, nie mają dokąd wrócić spod muru lub drutu oddzielającego bezpieczną, spokojną i dostatniejszą część świata.

Mutacja to także wyraz pochodzący z łaciny, a oznaczający zmianę. Mutuje koronawirus, który stał się przyczyną pandemii. Kolejne mutacje okazują się coraz bardziej zaraźliwe — wiosną lękaliśmy się delty,  której skutki dzięki masowym szczepieniom w wielu krajach udało się bardzo złagodzić, obecnie nowym przeciwnikiem jest wariant omikron (jedno ze słów listopada tego roku).

Na Słowo roku 2021 można głosować do 31 grudnia do godziny 24:00. https://sloworoku.uw.edu.pl/