Wyniki plebiscytu „Słowo roku 2017”: rezydent, smog, puszcza

Słowem roku 2017 w plebiscycie internautów został wyraz rezydent (słowo października; 25% oddanych głosów). Za nim uplasowały się wyrazy (słowo stycznia; 18%) i  puszcza (słowo czerwca; 12,5%).

W dziesiątce najczęściej wybieranych słów znalazły się jeszcze:  (słowo lipca; 11%), gimnazjum (słowo kwietnia; 8%), (słowo września; 8%), (słowo lutego; 3%), (2%), powietrze (słowo stycznia; 1,7%). Pełne wyniki podajemy na stronie plebiscytu, nie uwzględniają one zgłoszeń internautów (9% wszystkich oddanych głosów).

Z trzech słów, na które internauci oddali łącznie ponad połowę głosów, już kilka lat temu w naszych zestawieniach pojawiał się smog — we wrześniu 2013 r. odnotowaliśmy wyrażenie żyć krócej przez smog. Kilka miesięcy później nader często czytaliśmy o  czapie smogu. Potem smog wracał regularnie jesienią i zimą, by w listopadzie 2015 r. dokuczyć tak bardzo, że stał się jednym ze słów o najwyższej kluczowości, co powtórzyło się — niestety! — w styczniu ubiegłego roku:

„Drugie słowo, symbol poważnych zagrożeń cywilizacyjnych, to zapożyczony z angielskiego smog. Wyraz, który będziemy chyba oglądać w prasie coraz częściej, ma bardzo ciekawą budowę, jest hybrydą słów smoke ‘dym’ i fog ‘mgła’. Tej złowieszczej nazwy zanieczyszczonego miejskiego powietrza używają Anglicy od początku XX wieku. W Polsce notuje je dopiero słownik Szymczaka (1981). W jednym z plebiscytów na polskie odpowiedniki obcych słów w »Gazecie Wyborczej« smog proponowano zastąpić wdzięcznym i dokładnym polskim odpowiednikiem . To słowo pojawia się sporadycznie do dziś na blogach krakowskich (tam, gdzie jest najbardziej potrzebne)” (z komentarza M. Łazińskiego).

Puszczański rezerwat — lecz jeszcze nie sama puszcza — trafił do naszych tygodniowych zestawień na początku 2013 r.  Potem przez długi czas puszcze nie niepokojone rosły i dawały schronienie zwierzynie, aż w czerwcu 2015 r. pożar w Puszczy Kampinoskiej spowodował, że puszcza jako część nazwy własnej znów pojawiła się w naszym zestawieniu.  Kolejne pojawienie się tego wyrazu, w marcu 2016 r.,  związane było z wycinką puszczy. W kolejnych miesiącach w tym samym kontekście (przemysłowej wycinki) przywoływana była Puszcza Białowieska, a w czerwcu 2017 r. wyraz ten opisaliśmy ze względu na jego wysoką kluczowość utrzymującą się z niewielkimi zmianami do dzisiaj.
Smutne, że o puszczy piszemy przy okazji kataklizmów i nieszczęść, choć przecież większości z nas ten arcylas, a i nawet niewielki lasek miejski, kojarzy się z wytchnieniem i spokojem, ze zbieraniem grzybów, głosami ptaków, zapachem, cieniem — słowem: ze skogsbad, leśną kąpielą, którą Szwedzi umieścili wśród najczęstszych nowych słów swojego języka. Oby w polszczyźnie puszcze i lasy gościły już tylko w takim kontekście.

Rezydent pojawił się w naszych notowaniach tygodniowych w październiku 2017 r., kiedy zaczął się strajk młodych lekarzy. I choć słowo to w obecnym znaczeniu opisuje tylko jedną grupę zawodową — lekarzy kształcących się na specjalistów — jego częstość wynika z bolączki, która dotyczy właściwie wszystkich pracowników w Polsce: (nierzadko skrajnego) przepracowania, braku życia pozazawodowego, przeciążenia obowiązkami.

Otrzymaliśmy też blisko 300 propozycji wyrazów i wyrażeń. Wśród 10 najczęściej zgłaszanych wyrazów dwa są nazwami własnymi, których w naszym plebiscycie nie uwzględniamy, najczęściej wybierany wyraz — konstytucja — wyprzedził ostatnie ze słów z listy miesięcy (poszkodowany, słowo sierpnia; asesor, słowo listopada; rada, słowo marca). Ósemkę najczęściej zgłaszanych słów dopełniają:  xD (Młodzieżowe słowo roku 2017), totalny (również w formie totalna i w wyrażeniu totalna opozycja), spinner, deforma, rekonstrukcja, suwerenweto (veto), protest. Wiele z nich w ubiegłym roku występowało wśród najczęstszych słów miesięcy.  Z pozostałych propozycji stosunkowo nieliczne pojawiały się w kilku zgłoszeniach: reprywatyzacja, feminizm, (dobra) zmiana, prezes, targowica, miłość, trybunałfake news (również w postaci fejk), narracja, postprawda, Reformacja, sort, ogarniać.

Magdalena Derwojedowa

print

3 Replies to “Wyniki plebiscytu „Słowo roku 2017”: rezydent, smog, puszcza

Comments are closed.