Jan Rembowski, Uchodźcy, pocz. XX w. Cyfrowe MNW, http://cyfrowe.mnw.art.pl/Content/15346/mp4621mnw(p).jpg

Z okazji Światowego Dnia Migranta i Uchodźcy: UCHODŹCA, słowo roku 2015

W 2015 roku zarówno w plebiscycie, jak i w głosowaniu kapituły słowem roku został wyraz uchodźca.
Wyraz ten opisywaliśmy wcześniej jako słowo sierpnia 2015 r., wraz ze słowem imigrant.
Również w innych krajach wybierano odpowiedniki wyrazu uchodźca — w Czechach uprchlík, w Niemczech Flüchtlinge (dosł. uchodźcy), w Rosji (również w liczbie mnogiej) —  беженци (beženci). We Francji, gdzie słowo roku wybierano w połowie roku, wyraz réfugiés został wybrany w roku 2016.

W Holandii dostrzeżono aspekt społeczny, wskazując (sprzeczne w wymowie) słowa vluchtelingenhek ‘płot przeciw uchodźcom’ i welkomstwinkel ‘sklep powitalny’ (w którym azylanci otrzymują artykuły pierwszej potrzeby, przekazane przez Holendrów), podobnie jak w Austrii, gdzie na słowo roku wybrano Willkommenskultur ‘kultura powitania’ (w odniesieniu do społeczeństwa otwartego na potrzeby uchodźców), a na  antysłowo (Unwort) eufemizm użyty przez minister spraw wewnętrznych na  określenie płotu budowanego na granicy słoweńskiej Besondere bauliche Maßnahmen ‘szczególne środki budowlane’. W Szwecji (gdzie wybiera się słowo nowe) na krótkiej liście znalał się wyraz transitflykting ‘uchodźca w tranzycie’, a więc taki, który nie dotarł do kraju docelowego.
Wyraz uchodźca wraca regularnie w zestawieniach najbardziej kluczowych słów miesięcy czy lat (np. został wybrany w plebiscycie dzieci i młodzieży BBC w 2016 r.), jednak przesuwa się on — choć problemy związany z sytuacją uchodźców i przyczynami ich uchodźstwa nie zostały rozwiązane — coraz bardziej na margines dyskursu publicznego, co ilustruje wykres z serwisu frazeo.pl.

Wykres słowa uchodźca od stycznia 2016 r. do 20 czerwca 2019 r., serwis frazeo.pl.
Wykres słowa uchodźca od stycznia 2016 r. do 20 czerwca 2019 r., serwis frazeo.pl.
print